Το άγχος και η αβεβαιότητα κατά τη διάρκεια της covid-19 στα παιδιά

Οι επιπτώσεις της Covid 19 είναι φανερές στη ζωή μας τα τελευταία δύο χρόνια. Ο νέος κορονοϊός δεν άφησε ανεπηρέαστα τα παιδιά. Το άγχος και η αβεβαιότητα επηρεάζουν και πολλές φορές καταβάλουν τα παιδιά. Εν μέσο πανδημίας είναι φυσιολογικό κι αποδεκτό να αισθανόμαστε ανησυχία σε τόσο πρωτόγνωρες καταστάσεις.

Η απώλεια της ρουτίνας, η αποστασιοποίηση από τους φίλους και κυρίως από το σχολείο έκανε τα παιδιά να υποφέρουν.

Πολλές φορές θα λέγαμε πως τα παιδιά δεν εκφράζουν όσα νιώθουν (ανησυχία, αβεβαιότητα) λεκτικά αλλά επικοινωνούν όσα νιώθουν είτε με έμμεσες συμπεριφορές είτε έμμεσα στο σώμα τους.

Πολλοί γονείς κατά τη διάρκεια της πανδημίας μπορεί να παρατήρησαν κάποιες επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές των παιδιών τους που συνήθιζαν να κάνουν κατά το παρελθόν, όπως νυχτερινή ενούρηση, η ενασχόληση με ένα συγκεκριμένο παιχνίδι για συναισθηματική ανακούφιση ή και το πιπίλισμα του δαχτύλου.

Η Παλινδρόμηση που βιώνουν τα παιδιά είναι φυσιολογική σε καταστάσεις κρίσεων, όπως αυτή της πανδημίας.

Οι γονείς καλό θα ήταν να παρακολουθούν την όρεξη στο φαγητό (απώλεια όρεξης ή αύξηση αυτής)  ή τις μεταβολές στις διατροφικές συνήθειες κυρίως των παιδιών που βρίσκονται στην εφηβεία έτσι, ώστε να μπορέσουν να βοηθήσουν τα παιδιά τους.

Όπως οι μεταβολές της όρεξης έτσι και οι διαταραχές ύπνου (αϋπνία ή εφιάλτες) εμφανίζονται συχνά σε ψυχοπιεστικές περιόδους όπως ήταν κι αυτή της καραντίνας και είναι ως ένα βαθμό μία φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού.

Τα παιδιά κατά τη διάρκεια κρίσιμων καταστάσεων πολλές φορές καταπατούν τα όρια που έχουν θέσει οι γονείς και εκφράζονται με επιθετικότητα, ευερεθιστότητα δηλαδή έντονο θυμό ή και έντονα κλάματα, απόσυρση και ενασχόληση με την τεχνολογία ή προσκόλληση σε έναν από τους δύο γονείς και μια γενικότερη αλλαγή στην συμπεριφορά και διάθεση τους, συμπεριφορές που είναι οικείες στις περισσότερες οικογένειες κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Θα λέγαμε λοιπόν, πως οι μεταβολές της διάθεσης και συμπεριφοράς μπορεί να προκύπτουν από το έντονο άγχος, ανησυχία και στο άκουσμα καθημερινών θανάτων. Όλα τα παραπάνω κάνουν τα παιδιά να νιώθουν αβεβαιότητα για την υγεία τους, των σημαντικών άλλων γι αυτούς και τρόμο για την τυχόν απώλεια κάποιου δικού τους ανθρώπου.

Επιπλέον, συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη συγκέντρωση και κατά συνέπεια ιδιαίτερα μεγάλο πρόβλημα ώστε να ανταπεξέλθουν στις σχολικές τους υποχρεώσεις.

Ακόμη λόγω του υψηλού τους φόβου αναφέρουν έντονους πονοκεφάλους σωματοποιώντας σε πολλές περιπτώσεις το άγος τους.

Σημαντικό λοιπόν είναι ο κάθε γονιός ξεχωριστά και όλοι μαζί σαν οικογένεια να ακούνε τα παιδιά τους και να το αφουγκράζονται τι θέλουν να τους πουν. Χρήσιμο θα ήταν οι γονείς να προσφέρουν διαβεβαιώσεις στα παιδιά τους (πως η πανδημία θα τελειώσει σιγά-σιγά κι όλα θα πάνε καλά), μία σταθερότητα και ασφάλεια που σίγουρα έχουν ανάγκη.

Ας μην ξεχνάμε πως αρκετά από τα παιδιά κυρίως δεν έχουν βρει ακόμη τι τους ηρεμεί ή τι τους αποφορτίζει ώστε να τα χρησιμοποιούν ως εργαλεία αυτορρύθμισης. Βέβαια θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε πως η ψυχική ανθεκτικότητα που κατέχουν τα παιδιά είναι μια καλή ευκαιρία να καλλιεργηθεί μέσα στο πλαίσιο της οικογένειας.

Τέλος, η κάθε αλλαγή είναι φυσιολογική αρκεί να μην υπερβαίνει τα όρια της λειτουργικότητας των παιδιών και πάντοτε η αλλαγή στην καθημερινότητα θέλει το χρόνο της μέχρι να έρθει η προσαρμοστικότητα στην αλλαγή. Το τέλος της πανδημίας σύμφωνα με τους ειδικούς είναι κοντά…

Μπαϊραχτάρη Βασιλική (Ψυχολόγος)

Για το ΤΕΒΑ ΠΔΜ

Το άρθρο Το άγχος και η αβεβαιότητα κατά τη διάρκεια της covid-19 στα παιδιά εμφανίστηκε πρώτα στο ΤΕΒΑ/FEAD ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.

Πως να προστατεύσετε την ψυχική σας υγεία κατά τη διάρκεια της πανδημίας και μετά

Αναμφίβολα ο ιός της Covid-19 επηρέασε τις ζωές όλων των ανθρώπων στον πλανήτη. Το άγχος , η αβεβαιότητα και η ανησυχία για το μέλλον «χτύπησαν» την πόρτα κάθε σπιτιού συνολικά και κάθε ανθρώπου ατομικά.

Η έκθεση σε δυσάρεστες ειδήσεις καθημερινά, η τόση εξοικείωση ή και όχι στον θάνατο είναι πρωτόγνωρη αφού κάθε μέρα για πολύ καιρό μέχρι και σήμερα ο ελληνικός λαός καλείται να ενημερωθεί για τον αριθμό των κρουσμάτων, των διασωληνωμένων και των θανάτων της COVID-19. Σίγουρα μ΄ αυτό τον τρόπο ο φόβος καλλιεργείται κι εντείνεται ολοένα και περισσότερο.

Άτομα με κάποια διάγνωση αγχώδους διαταραχής και μη, έχουν επηρεαστεί από την πανδημία αλλά και τις καραντίνες είτε περισσότερο είτε λιγότερο σε ψυχολογικό επίπεδο.

Το άγχος προκαλεί ανησυχία, φόβο, αβεβαιότητα.  

Επιπλέον κατά τη διάρκεια του κορονοϊού αρκετοί άνθρωποι αισθάνονται/έχουν:

• Θλίψη
• Μούδιασμα
• Αϋπνία
• Σύγχυση
• Δυσκολία συγκέντρωσης
• Θυμό/ Ευερεθιστότητα
• Κακή διάθεση
• Καταθλιπτικά συμπτώματα
• Στρες
• Συναισθηματική διαταραχή
• Συναισθηματική εξάντληση

ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΑΝΤΙΝΑΣ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΑΣ ΑΥΤΗΣ

1. Η ανησυχία για το μέλλον και η αβεβαιότητα που νιώθουν οι ενήλικες είναι φυσιολογικά στις δύσκολες μέρες που ζούμε φτάνει βέβαια να μην προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια και απώλεια λειτουργικότητας σε μεγάλο βαθμό.
2. Σημαντικός είναι ο περιορισμός της έκθεσης στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, η ενημέρωση είναι καλό να γίνεται μία φορά μέσα στη μέρα ή ανά δύο μέρες από αμερόληπτα μέσα.
3. Η προσπάθεια διατήρησης μίας ρουτίνας είναι σημαντική καθώς υπάρχει ο έλεγχος και μία σχετική σταθερότητα που οι περισσότεροι άνθρωποι θέλουν να έχουν.
4. Ένας υγιεινός τρόπος ζωής (υγιεινή διατροφή, άσκηση) σίγουρα μπορεί να φανεί αρωγός σε μία αβέβαιη καθημερινότητα.
5. Επαφή με τα αγαπημένα πρόσωπα και τους σημαντικούς άλλους ,ακόμη και παλιούς φίλους, φαίνεται να έχουν θετικό αντίκτυπο στους ανθρώπους.

Μπαϊραχτάρη Βασιλική (Ψυχολόγος)

Για το ΤΕΒΑ ΠΔΜ

Το άρθρο Πως να προστατεύσετε την ψυχική σας υγεία κατά τη διάρκεια της πανδημίας και μετά εμφανίστηκε πρώτα στο ΤΕΒΑ/FEAD ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.

ΑΘΗΝΑ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2022

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κοντού Μαργαρίτα, Λογοθεραπεύτρια

Διγλωσσία και διαταραχές λόγου

Σύμφωνα με πολυσυζητημένες απόψεις (Appel&Muysken, 1987), τα παιδιά μαθαίνουν γρηγορότερα και καλύτερα μια δεύτερη γλώσσα από ότι οι ενήλικες. Τα παιδιά αφομοιώνουν μια δεύτερη γλώσσα λίγο πολύ χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια και μάλιστα σε αρκετά καλό επίπεδο. Γι’ αυτό και συχνά συστήνεται το γεγονός ότι τα παιδιά θα πρέπει να αρχίζουν να μαθαίνουν μια δεύτερη γλώσσα όσο το δυνατόν νωρίτερα.

Έρευνες όμως (Krashen ,1979) από τους Appel&Muysken, 1987 σ.94. έχουν δείξει ότι αυτή είναι μια αυθαίρετη αντίληψη και ότι τα μεγαλύτερα παιδιά και οι νεότεροι ενήλικοι μαθαίνουν πιο αποτελεσματικά μια δεύτερη γλώσσα λόγω της ικανότητας διανοητικής επεξεργασίας που διαθέτουν. Συνοψίζοντας τα αποτελέσματα από τις έρευνες αυτές καθώς και την ανάλυση του Singleton (στον Baker, 2001) προκύπτουν τα παρακάτω συμπεράσματα επί του θέματος:

(α) Γενικά, οι μικρότεροι μαθητές μιας δεύτερης γλώσσας δεν είναι ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο επιδέξιοι και επιτυχημένοι από τους μεγαλύτερους μαθητές στην κατάκτηση της δεύτερης γλώσσας.

Μεσολαβούν πολλοί άλλοι παράγοντες, οι οποίοι καθιστούν τις απλές δηλώσεις σχετικά με την ηλικία και τη γλωσσική εκμάθηση υπεραπλουστευτικές και αστήρικτες.

(β) Τα παιδιά που μαθαίνουν νωρίς μια δεύτερη γλώσσα έχουν την τάση να φτάνουν σε υψηλότερα επίπεδα επάρκειας από εκείνους που αρχίζουν μετά την παιδική ηλικία.

Ένα τέτοιο εύρημα δεν αντικρούει την ιδέα ότι μπορεί κάποιος να αποκτήσει επαρκή γνώση σε μια δεύτερη γλώσσα μετά την παιδική ηλικία.

Αυτή η τάση σχετίζεται μάλλον με το εκάστοτε κοινωνικό πλαίσιο πρόσκτησης και διατήρησης ή απώλειας της γλώσσας, καθώς επίσης και με την ψυχολογία της ατομικής μάθησης. Τα μικρότερα παιδιά φαίνεται πως αντιλαμβάνονται το φωνητικό σύστημα και τη γραμματική μιας νέας γλώσσας πιο εύκολα από τους ενήλικες.

(γ) Γενικά, δεν υπάρχουν ηλικιακές διαφορές στη διαδικασία της γλωσσικής εκμάθησης.

Οι μικρότεροι και οι μεγαλύτεροι μαθητές μιας δεύτερης γλώσσας επιδεικνύουν παρόμοια εξελικτική ακολουθία και σειρά.

(δ) Στο πλαίσιο της συστηματικής γλωσσικής εκμάθησης στην τάξη, οι μεγαλύτεροι μαθητές αρχικά μαθαίνουν πιο γρήγορα από τους μικρότερους. Εντούτοις, ο χρόνος έκθεσης (π.χ. τα χρόνια διδασκαλίας της δεύτερης γλώσσας) αποτελεί σημαντικό παράγοντα της επιτυχίας στη δεύτερη γλώσσα.

Όσα παιδιά αρχίζουν να μαθαίνουν μια δεύτερη γλώσσα στο δημοτικό και συνεχίζουν σε όλη τη διάρκεια των σχολικών τους χρόνων, επιδεικνύουν υψηλότερη επάρκεια από εκείνα που αρχίζουν αργότερα κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής τους. Εξακολουθεί βέβαια να ισχύει η πιθανότητα να φτάσουν και οι όψιμοι μαθητές σε πολύ υψηλά ποσοστά επάρκειας, ειδικά αν έχουν ισχυρά κίνητρα.

(ε) Όπου η δεύτερη γλώσσα χρησιμοποιείται στα σχολεία ως μέσο διδασκαλίας και όπου αυτή η γλώσσα είναι πλειονοτική και αντικαθιστά τη μειονοτική γλώσσα της οικογένειας, η πρώιμη χρήση της μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην εκπαίδευση και τη γλώσσα.

(στ) Δεν υπάρχουν καθοριστικές περίοδοι στην ανάπτυξη του παιδιού κατά την παιδική ηλικία ή την εφηβεία κατά τις οποίες πρέπει ή δεν πρέπει να εισάγεται μια δεύτερη γλώσσα στο σχολείο. Μια τέτοια περίοδος είχε προταθεί από τον Lenneberg το 1967  (Appel&Muysken, 1987) για την αφομοίωση της πρώτης και της δεύτερης γλώσσας.

Η καθορισμένη περίοδος συσχετιζόταν με την ιδιαιτερότητα των διαφορετικών λειτουργιών στα δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου.

Ίσως όμως τελικά έχει επιβληθεί μια ευαίσθητη περίοδος για την αφομοίωση συγκεκριμένων ικανοτήτων σε μια δεύτερη γλώσσα, όπως η προφορά.

Τα παιδιά όχι μόνο αφομοιώνουν σε μικρή ηλικία μια δεύτερη γλώσσα αλλά είναι ικανά να αφομοιώσουν εξίσου καλά και τις δύο γλώσσες συγχρόνως, χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες.

Βέβαια, η επιρροή που ασκεί η μία γλώσσα απέναντι στην άλλη και η διάκριση μεταξύ των δύο γλωσσικών συστημάτων είναι ένα φαινόμενο που δεν πρέπει να παραγνωριστεί.

Σύμφωνα με έρευνες του Taeschner (στους Appel & Muysken, 1987), στο πρώτο επίπεδο εξέλιξης ενός δίγλωσσου παιδιού (ηλικίας περίπου 1-2 ετών) οι δύο γλώσσες αποτελούν ένα κοινό σύστημα.

Σε αυτό το επίπεδο, για κάθε αναφορά έχουν γενικότερα μία λέξη και την ισοδύναμή της στη δεύτερη γλώσσα τη θεωρούν συνώνυμη. Έτσι, καμιά φορά παρατηρείται το φαινόμενο να χρησιμοποιούν τις ισοδύναμες λέξεις μαζί, τη μία μετά την άλλη.

Ίσως τα δίγλωσσα παιδιά το κάνουν αυτό για να εξασφαλίσουν ότι το μήνυμά τους έχει κατανοηθεί.

Έχει επίσης αναφερθεί αυτή η στρατηγική και σε επόμενα στάδια εξέλιξης, σε μεγαλύτερα παιδιά. Ο Baker (2001) κάνει λόγο για εναλλαγή κωδίκων, εννοώντας τη χρήση εναλλάξ δύο ή και περισσότερων γλωσσών περισσότερο ή λιγότερο σκόπιμα. Οι Appel και Muysken (1987) αναφέρουν ότι συνήθως τα δίγλωσσα παιδιά ακολουθούν τις στρατηγικές των γονιών τους ή άλλων ατόμων που τα φροντίζουν και διαχωρίζουν τις στρατηγικές αυτές από άτομο σε άτομο. Οι σκοποί και οι στόχοι της εναλλαγής κωδίκων κατά τον Baker είναι ποικίλοι και αναφέρονται συνοπτικά παρακάτω.

Το δίγλωσσο άτομο αλλάζει κώδικα:

• για να δώσει έμφαση σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο της συζήτησης,
• για να αντικαταστήσει μια άγνωστη λέξη,
• για να εκφραστεί μια έννοια που δεν έχει ισοδύναμη στη μία γλώσσα,
• για να ενισχύσει μια παράκληση,
• για να διευκρινίσει κάτι,
• για να δηλώσει φιλικά συναισθήματα,
• για να διηγηθεί μια προηγούμενη συζήτηση,
• για να παρέμβει σε μία συζήτηση,
• για να χαλαρώσει την ένταση και να προσδώσει χιούμορ,
• για να αποστασιοποιηθεί κοινωνικά,
• για να αποκλείσει κάποιους από τη συζήτηση,
• για να αλλάξει στάση στη διάρκεια μιας συζήτησης και
• για να αλλάξει θέμα συζήτησης.

Η έρευνα των Paradis και Navarro (2003) έδειξε ότι ένα δίγλωσσο παιδί (περίπου 2 ετών) ισπανικών και αγγλικών, στην ομιλία του επηρεάζεται από την αγγλική γλώσσα σε αντίθεση με τα ισπανόφωνα παιδιά της έρευνας, όχι τόσο σε διαγλωσσικές διαφοροποιήσεις όσο στις θεματικές συνειδητοποιήσεις.

Αυτό οι ερευνητές το απέδωσαν στο ποια γλώσσα έχει εισαχθεί πρώτη στο παιδί και όχι στην εσωτερική επαφή με τις δύο γλώσσες. Συχνά παρατηρείται και λεξική ανάμειξη στην ομιλία των δίγλωσσων παιδιών.

Υπάρχουν πολλές έρευνες  (Lindholm and Padilla, 1978, Saunders, 1982 και Jaroviski, 1979 -στους Appel&Muysken, 1987) που αποδεικνύουν αυτό το φαινόμενο, κατά το οποίο τα παιδιά δημιουργούν δικές τους λέξεις από τις δύο διαφορετικές γλώσσες.

Δηλαδή χρησιμοποιούν τη ρίζα μιας λέξης και προσθέτουν την κατάληξη από τη δεύτερη γλώσσα.

Τα παιδιά μεταφέρουν λεξικά αντικείμενα όταν δεν ξέρουν μια λέξη στη γλώσσα που μιλάνε ή όταν δε μπορούν να την επαναλάβουν. Επίσης λεξική μεταφορά παρατηρείται και όταν μία λέξη είναι φωνητικά πιο απλή στη μία γλώσσα από ότι στην άλλη.

Για παράδειγμα, η Elena Nikoladis (2003) με την έρευνά της υποστήριξε ότι τα δίγλωσσα παιδιά που μιλούν γαλλικά και αγγλικά κάνουν ρηματικούς συνδυασμούς των δύο γλωσσών που οφείλονται στη δυσκολία παραγωγής και όχι στην κατανόηση. Απέδειξε έτσι ότι η διαγλωσσική μεταφορά των δίγλωσσων παιδιών μπορεί να προβλεφθεί.

Λάθη στο συντακτικό δεν αναφέρονται ιδιαίτερα συχνά με βάση τις έρευνες του Saunders (στους Appel&Muysken, 1987). Ο ίδιος όμως κάνει λόγο για διαφοροποιήσεις στη σημασιολογία. Σε ό,τι αφορά τη σημασιολογική και εννοιολογική γνώση των δίγλωσσων μωρών τα αποτελέσματα της έρευνας των Holowka, Lapre και Petitto (2002) είναι αρκετά βοηθητικά.

Βιντεοσκόπησε έξι μωρά για μία ώρα σε ποσοστό πάνω από επτά φορές μέσα σε έναν χρόνο (ηλικίας από 0.7 έως 2.2 ετών). Τα τρία μάθαιναν γαλλικά και αγγλικά και τα άλλα τρία γαλλικά και LSQ. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι: τα μωρά αφομοίωσαν και τις δύο γλώσσες στο ίδιο χρονοδιάγραμμα με τα μονόγλωσσα και παρήγαγαν μεταφράσεις ισοδύναμες στα πρόωρα λεξικά τους.

Επίσης οι πρώτες λέξεις τους (σημάδια) σε κάθε γλώσσα, περιορίστηκαν ανάμεσα σε όρια, παρουσιάζοντας σχεδόν πλήρης σημασιολογική οργάνωση απεικονίζοντας πρώτα τις έννοιες των αγαπημένων τους πραγμάτων. Στην έρευνα φαίνεται επίσης, ξεκάθαρος ο λόγος για τον οποίο τα δίγλωσσα παιδιά συγχέουν τις δύο γλώσσες και αυτός είναι ότι δεν έχουν κατανοήσει τη διάκριση ανάμεσα στην πρώτη και τη δεύτερη γλώσσα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• Institutional Repository – Library & Information Centre – University of Thessaly 06/03/2017 15:14:46 EET – 85.75.55.144

Για το ΤΕΒΑ ΠΔΜ

Το άρθρο Διγλωσσία και διαταραχές λόγου εμφανίστηκε πρώτα στο ΤΕΒΑ/FEAD ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.

ΑΘΗΝΑ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2021

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κοντού Μαργαρίτα, Λογοθεραπεύτρια

Συχνές Ερωτήσεις

Πότε ένα παιδί χρειάζεται λογοθεραπεία;

• όταν δεν παράγει ήχους, στην ηλικία των 12 μηνών
• όταν δεν χρησιμοποιεί λεξούλες για να ζητήσει κάτι, στην ηλικία των18-24 μηνών
• όταν δεν σχηματίζει προτάσεις, στην ηλικία των 2-3 ετών
• όταν δυσκολεύεται να παράγει ή μπερδεύει ήχους σε μία λέξη (π.χ. να μη λέει καλά το «σ», το «δ» το «ρ» κ.ά. ), στην ηλικία των 4-5 χρονών
• όταν δεν μπορείτε να καταλάβετε το παιδί σας όταν μιλάει
• όταν παραλείπει ήχους ή/και συλλαβές από τις λέξεις
• όταν δείχνει να μην κατανοεί πλήρως τον προφορικό λόγο
• όταν δεν βρίσκει τις κατάλληλες λέξεις που χρειάζεται για να εκφραστεί και να συντάξει σωστά τις προτάσεις του.

Από ποια ηλικία πρέπει το παιδί μου να ξεκινήσει λογοθεραπεία;

Ο χρόνος έναρξης λογοθεραπευτικού προγράμματος είναι άμεσα εξαρτώμενος από το είδος της διαταραχής. Αναλυτικότερα τα παιδιά που έχουν κάποια νευρολογική διαταραχή ή μιλάμε για κάποιο σύνδρομο η παρέμβαση πρέπει να ξεκινήσει από τον πρώτο χρόνο της ζωής τους. Στα παιδιά με ψυχοκινητική καθυστέρηση ή Διάχυτη Αναπτυξιακή διαταραχή η λογοθεραπεία μπορεί να ξεκινήσει από την ηλικία των 24 μηνών.

Ωστόσο τα παιδιά που παρουσιάζουν δυσκολίες στην παραγωγή ήχων – φωνημάτων η λογοθεραπεία ξεκινά από την ηλικία των 4 ετών, εφόσον είναι βέβαιο ότι δεν συντρέχουν άλλοι λόγοι διαφορετικού τύπου.

Γιατί πρέπει να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες στο λόγο και στην ομιλία πριν τη φοίτηση του παιδιού στο δημοτικό σχολείο;

Όταν ένα παιδί παρουσιάζει καθυστέρηση στη εξέλιξη του λόγου και της ομιλίας είναι σημαντικό να βοηθηθεί άμεσα ώστε να αποφευχθούν πιθανά προβλήματα στο γνωστικό, μαθησιακό και συναισθηματικό τομέα και να επιτευχθεί η ομαλή ένταξή του στο σχολικό περιβάλλον. Παιδιά, λοιπόν, με διαταραχές στον λόγο είναι πιθανό να εμφανίσουν δυσκολίες στην σχολική τους επίδοση.

Πιο συγκεκριμένα ίσως δυσκολευτούν με την ανάγνωση,  την κατανόηση ή με την απόδοση κειμένου και νοήματος, με την οργάνωση του γραπτού λόγου και της κριτικής τους σκέψης. Οι πιθανότητες εμφάνισης αυτών των δυσκολιών όπως και ο βαθμός δυσκολίας μειώνεται, αν αντιμετωπιστούν εγκαίρως οι διαταραχές λόγου και ομιλίας. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να αναζητείται η γνώμη του ειδικού ώστε να διευκρινιστεί αν υπάρχει διαταραχή στο λόγο και στη ομιλίας ενός παιδιού καθώς υπάρχει η υποψία.

Πως μπορώ να βοηθήσω το παιδί μου κατά τη διάρκεια της λογοθεραπευτικής αποκατάστασης;

Το πρόγραμμα αποκατάστασης είναι μία συνολική προσπάθεια θεραπευτή και γονέα. Ο γονέας από την πλευρά του πρέπει να συνεργάζεται άμεσα με τον θεραπευτή καθώς πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του αλλά και να συζητά μαζί του τις απορίες και προβληματισμούς του.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΤΡΑΤΟΣ

• Μπορεί να ξεφύγει το παιδί από το αυτιστικό φάσμα;

Ο κύριος Αλεξάνδρου Στράτος, Εργοθεραπευτής – Δ/ντής Προσέγγισης απαντά λέγοντας:

«Η απάντηση είναι σαφής: ΟΧΙ. Ο αυτισμός δεν θεραπεύεται. Αυτό είναι κάτι που στην  ουσία σηκώνει πάρα πολύ μεγάλη συζήτηση. ΟΛΑ τα αυτιστικά παιδιά ωφελούνται από τα ειδικά θεραπευτικά προγράμματα και το κάθε ένα (ανάλογα με το Νευρολογικό του δυναμικό και την ποιότητα και επάρκεια των θεραπευτικών υπηρεσιών) εμφανίζει το δικό του ποσοστό βελτίωσης.

Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε το παράδειγμα ενός από τα αξιολογητικά εργαλεία του αυτισμού, το “C.A.R.S.” (Childhood Autism Rating Scale). Με βάση λοιπόν αυτό το εργαλείο, η επίδοση του παιδιού (ή αλλιώς οι συμπεριφορές) μπορούν να μετατοπιστούν από την κατηγορία “Severely Autism” στην κατηγορία “Mildy- Moderately Autistic” ή/και στην κατηγορία “Non-Autistic” (ιδίως η μετατόπιση από “Mildy- Moderately Autistic” σε “Non-Autistic” είναι αρκετά συχνή). Αυτό δεν θα μπορούσε να σημαίνει ότι το “Mildy- Moderately Autistic” παιδί θεραπεύτηκε;

Η απάντηση είναι ότι πολλές φορές από τις συμπεριφορές του αυτιστικού παιδιού εναρμονίζονται πολύ περισσότερο με συμβατές προς την ηλικία τους συμπεριφορές με αποτέλεσμα φυσικά πολύ υψηλότερες επιδόσεις στους τομείς της κοινωνικοποίησης και της επικοινωνίας. Πολλές από τις «ιδιαίτερες» και «ειδικές» συμπεριφορές των παιδιών παραμένουν, αλλά μπορούν να επιτευχθούν τόσο υψηλά σημεία «λειτουργικής διευθέτηση» που τα παιδιά αυτά να έχουν πολύ πιο κοντινές προς το μέσο όρο επιδόσεις με κάποια όμως ιδιόμορφα χαρακτηριστικά.

Η έρευνα έχει δείξει ότι αυτό μπορεί να γίνει στο μεγαλύτερο ποσοστό στα παιδιά που αντιμετωπίζουν «Αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας» (κατά DSM-IV σύνδρομο “Asperger” ή «Διάχυτη Αναπτυξιακή Διαταραχή Μη Προσδιοριζόμενη Αλλιώς).»

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• http://www.autismhellas.gr/faq/autism.html

Το άρθρο Συχνές Ερωτήσεις εμφανίστηκε πρώτα στο ΤΕΒΑ/FEAD ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.

 ΑΘΗΝΑ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2021

Επιμέλεια: Κοντού Μαργαρίτα, Λογοθεραπεύτρια

Διαταραχή αυτιστικού φάσματος

Η διαταραχή του φάσματος του αυτισμού είναι μια νευροαναπτυξιακή διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ελλείμματα στην κοινωνική επικοινωνία και την κοινωνική αλληλεπίδραση και την παρουσία περιορισμένων, επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών. Τα ελλείμματα κοινωνικής επικοινωνίας περιλαμβάνουν βλάβες στις πτυχές της κοινής προσοχής και της κοινωνικής αμοιβαιότητας, καθώς και προκλήσεις στη χρήση λεκτικών και μη λεκτικών επικοινωνιακών συμπεριφορών για κοινωνική αλληλεπίδραση.

Περιορισμένες, επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, ενδιαφέροντα ή δραστηριότητες εκδηλώνονται με στερεότυπες, επαναλαμβανόμενες ομιλίες, κινήσεις ή χρήση αντικειμένων. Υπάρχει έντονη προσήλωση στις ρουτίνες, περιορισμένα συμφέροντα και υπερευαισθησία και / ή υπο-ευαισθησία στην αισθητηριακή εισαγωγή.

Σύμφωνα με το DSM-5 τα δεδομένα αναφέρουν 7 κριτήρια, χωρισμένα σε 2 ομάδες.

Το αναθεωρημένο διαγνωστικό εγχειρίδιο μιλάει με ένα πιο ξεκάθαρο τρόπο για

1. «Επίμονα ελλείμματα στην κοινωνική επικοινωνία και την κοινωνική αλληλεπίδραση σε πληθώρα πλαισίων» τοποθετώντας τις δυσκολίες σε όρους όπως:

• «κοινωνική- συναισθηματική αμοιβαιότητα»,
• «συμπεριφορές μη λεκτικής επικοινωνίας στην προσπάθεια για κοινωνική αλληλεπίδραση»,
• «προσπάθεια για ανάπτυξη, διατήρηση και κατανόηση των σχέσεων»

2. «Περιορισμένες, επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, ενδιαφέροντα ή δραστηριότητες», τοποθετώντας τις δυσκολίες σε όρους όπως:

• «στερεότυπη ή επαναλαμβανόμενη κίνηση, χρήση αντικειμένων ή ομιλίας»,
• «επιμονή στη ντροπαλότητα»,
• «ανέλικτη τήρηση ρουτινών»,
• «τελετουργικές συνήθειες»,
• «αναστάτωση στις αλλαγές και τις μεταβάσεις»,
• «ακαμψία σκέψης»,
• «περιορισμένα και απόλυτα δομημένα εντονότατα ενδιαφέροντα»,
• «δυσκολίες στην αισθητηριακή επεξεργασία»,
• «υπέρ ή υπό-διέγερσης από αισθητηριακά εισερχόμενα»,
• «ασυνήθιστο ενδιαφέρον σε αισθητηριακές διαστάσεις του περιβάλλοντος».

Ο πυρήνας της επικοινωνίας είναι μια κοινωνική διαδικασία. Ως εκ τούτου, τα ζητήματα κοινωνικής επικοινωνίας που αντιμετωπίζουν άτομα με αυτισμό επηρεάζουν επίσης τα άτομα με τα οποία συναναστρέφονται.

Τα μέλη της οικογένειας, οι φίλοι, οι εκπαιδευτικοί και άλλοι πάροχοι υπηρεσιών που αλληλεπιδρούν με κάποιο άτομο με αυτισμό αντιμετωπίζουν την πρόκληση να μάθουν να ανταποκρίνονται στις λεπτές προσφορές επικοινωνίας, να ερμηνεύουν τις λειτουργίες της συμπεριφοράς και να τροποποιούν το περιβάλλον.

Χρήσιμοι σύνδεσμοι για ενημέρωση κατά τομέα είναι οι ακόλουθοι:

Η ανάπτυξη του παιδιού – Ενημερωτικό υλικό

Έγκαιρη διάγνωση | Έγκαιρη δράση

• http://www.autismhellas.gr/el/KidGrowth.aspx

Αναπτυξιακά Ορόσημα

• http://www.autismhellas.gr/files/el/AnaptiksiakaOroshma.pdf

Αναπτυξιακός Έλεγχος

• http://www.autismhellas.gr/files/el/AnaptiksiakosElegxos.pdf

Δυσκολίες Επικοινωνίας

• http://www.autismhellas.gr/files/el/dyskoliesepikinonias.pdf

Διαχείριση της Συμπεριφοράς των Ατόμων με Αυτισμό

• http://www.autismhellas.gr/files/el/diaxeirisisymperiforas.pdf

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

• http://www.asha.org/Practice-Portal/Clinical-Topics/Autism/
• http://www.autismhellas.gr/el/Default.aspx

Για το ΤΕΒΑ ΠΔΜ

Το άρθρο Διαταραχή αυτιστικού φάσματος εμφανίστηκε πρώτα στο ΤΕΒΑ/FEAD ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ.